Brief van een Romeinse soldaat

vrijdag 3 december 2010

Traditigetrouw houdt het in leeftijd oudste raadslid van de Wageningense gemeenteraad aan het eind van de laatse raadsvergadering van het jaar een toespraak. In deze raadsperiode valt die eer te beurt aan ons raadslid Ger Parlevliet. Hieronder de tekst van de toespraak die hij op 29 november 2010 hield.  


Inleiding:
Zoals u allen weet ligt Wageningen op de noordgrens van het vroegere Romeinse Rijk, de zogeheten Limes. Een verdedigingslinie die grofweg liep van Trier, Keulen, Xanten via Nijmegen, Arnhem, Wageningen, Utrecht en Leiden tot aan Brittenburg.
Ook een ander fenomeen zal u niet onbekend zijn : ‘Old soldiers never die”

Een van die Romeinse soldaten, ooit gelegerd in Wageningen, is na vele eeuwen voor voor even teruggekeerd en heeft enkele impressies op schrift gezet in een brief aan een oude strijdmakker in Rome.

Ik heb de eer en het genoegen deze brief aan u te mogen voorlezen.

Brief :

Lectori Salutem, beste Gaius, amice,

Ik ben terug in Vada, een jou bekende plek die ze nu Wageningen noemen.
Je weet nog wel die kale heuvel met uitzicht op een vlakte waar brede rivieren traag door oneindig laagland gaan. Die plek waar we met ons legioen van het Exersitus Romanus Germanica Inferior [het romeinse leger in beneden Germanië] waren neergestreken om ons dierbare Romeinse rijk te beschermen tegen de barbaren in het noorden.
Er is sindsdien heel wat veranderd, ik denk alleen maar aan de gigantische inflatie.
Wat wij vroeger in kleine porties als salaris kregen, gooien ze hier ‘s-winters, als het glad is of zou kunnen worden, met scheppen tegelijk zomaar op straat.
Het is hier overigens best mooi. Er is zelfs natuur, stukjes bos iets groter dan een krant en hellingen met villaatjes ertegen. Er zijn geen grauwe stedelijke wegen en weinig water dat met kaden is omrand. Er is nog geen brug, ik moest naar Rhenen om een brug te zien.
Vlak bij ons oude kampement is een prachtige bomentuin, een arboretum, met bij alle bomen en struiken bordjes in de taal van onze moeders. De tuin is eigendom van een plaatselijke onderwijsinstelling, een Alma Mater Virides, en die zullen zonder twijfel apetrots zijn en vooral heel zuinig op zo’n mooi en uiterst waardevol bezit.
Iets verder naar het oosten liggen de restanten van een stadion of arena.
Je herinnert je ze vast nog wel, die trotse bouwwerken met gladiatorengevechten en met al die tijgers en leeuwen zoals dat Colosseum daar bij jou of hier dichterbij in Xanten.
Maar helaas, doodsláán mag niet meer, er staan wetten in de weg en er zijn praktische bezwaren. Men heeft wel een alternatief bedacht met ongeveer hetzelfde effect: ‘schoppen’, daarbij is dan ook nog een bal waar af en toe tegenaan getrapt kan worden. Maar het haalt het niet bij onze spelen en het is hier ook nooit een doorslaand succes geworden.

Onderaan de heuvel ligt nu een stadje. En wat heel aardig is, ze hebben hier zoiets als democratie. Je kent het nog wel van de tijd van vóór Caesar. Een prima idee, alhoewel, bij jullie heeft het sindsdien nooit meer gewerkt, nu al helemaal niet met die Benito Berlusconi, of hoe die maffioos ook mag heten.

Het werkt hier zo, de burgers van de stad kiezen eens in de vier jaar een raad van 25 lieden, en dat stelletje, Gaius, [let op er staan komma’s in de tekst] bepaalt hoe het moet. Die 25 wijzen vervolgens een kleine club aan, die onder leiding van een soort Maior domus of in dit geval Maiore civitatis, de plannen uitwerkt en uitvoert. Eigenlijk moet ik zeggen laat uitvoeren door een corps van nijvere, trouwe ambtenaren. Wij hadden daar vroeger slaven voor, maar die bestaan niet meer of in ieder geval, dat woord wordt niet meer gebruikt.

Ik zal je wat meer vertellen over dat bonte gezelschap, dat de stad laat besturen.
Die 25 personen zijn verdeeld over acht verschillende partijen of fracties. In de vergaderingen - ze zijn hier dol op vergaderen - zeggen die partijen allemaal wat en een ijzeren regel schijnt te zijn, dat hoe onbelangrijker het onderwerp is hoe meer er over gezegd wordt.

Laat ik de partijen even langslopen.
Het begint al vreemd, de grootste fractie bestaat uit zes personen, maar de leeftijdsopbouw wijkt totaal af van de rest. In deze groep zitten zowel de twee jongste leden van de raad als de twee oudste en de alleroudste leest momenteel mijn brief voor. Met hun standpunten gaan ze ook vreemd om, ze hebben een mening ergens over, een busbaan bijvoorbeeld, waar ze dan voor zijn of tegen en dan gaan ze nadenken en daarna zijn ze tegen of voor. Zeg nou zelf Gaius, nadenken in de politiek had je daar ooit eerder van gehoord ?
Dan zijn er nog de socialen of socialisten, die willen de verworpenen der aarde doen ontwaken. Ze zijn verdeeld in drie verschillende fracties. De ene partij is van de arbeid zeggen ze zelf, allemaal vrouwen die vanachter het aanrecht zijn geplukt om, ik citeer: ’t geldt de arbeid te bevrijden, verlossing uit de slavernij.
De volgende groep is niet zonodig van de arbeid maar wel voor dieren en planten. Wat is dat nou voor raars zal je denken en daarom Gaius zal ik het uitleggen.
Meer dan een generatie lang zijn de kinderen in dit land geïndoctrineerd met: dieren zijn precies als mensen, met dezelfde mensenwensen en dezelfde mensenstreken en dat stond ook nog allemaal in de krant. En ook nog, bloemen houden van mensen. Dat dreunt natuurlijk door in die arme kinderhoofdjes en zo’n twintig tot dertig jaar later komt dat er weer uit.
Tenslotte is er nog een eenzame oersocialist, een soort Spartacus, je weet wel, die vrijer, die destijds de slavenopstand bij ons leidde. Deze hier houdt het vast langer uit dan drie jaar, hij is namelijk veel zachtaardiger en bovendien doet hij het zonder geweld. Gek eigenlijk, dat juist een oude soldaat als ik moet constateren, dat je ook zonder geweld je doel kunt bereiken.
Wat ik overigens niet snap, is dat die socialisten niet de rijen sluiten en het rode vaandel volgen.
Dan zijn er nog twee christelijke fracties. Het verschil is dat de ene fractie christelijk is en de andere ook. Vroeger waren dat er veel meer, een stuk of zes wel, maar het sterft een beetje uit. Wij hebben dat vroeger met geweld geprobeerd, heel spannend, met leeuwen en tijgers en zo, maar je ziet maar weer, ook hier, zonder geweld gaat het vanzelf. Ik heb overigens, lang geleden, brieven moeten schrijven voor een of andere tentenmaker, een analfabeet. Eerlijk gezegd snapte ik er geen xxxx [hier is een woord doorgekrast] van. Toch zijn die brieven eindeloos vaak overgeschreven en vertaald en die christenen van vandaag zijn nog steeds druk doende om ze te begrijpen.
Dan is er nog een partij, die zich inzet voor de vrijheid en democratie. De partij van niet xxxxxx [hier is weer een woord weggestreept] maar poetsen, de partij van de hardwerkende Nederlander. Tot voor kort was dit de partij, van degenen, die andere Nederlanders hard lieten werken. Ze hebben ook geen partijleider meer, maar een aanvoerder, een soort centurio, of beter nog decanus, want met zó velen zijn ze ook weer niet. Elders in het land is nòg een partij voor vrijheid, maar dan zonder democratie. De partij van lieden, die nog steeds of alweer op vrije voeten zijn.
De laatste fractie hier noemt zich Stadspartij, een beetje te vergelijken met de stadsomroepers, die wij vroeger hadden. Met luide stem verkondigen ze wat het volk zou moeten weten en zou moeten vinden. In de raad roepen ze dan weer wat het volk allemaal vindt, de stem van het volk, onze moeders zouden zeggen de Vox Populi.


Dat volk, Gaius, wil net als vroeger, nog steeds brood en spelen, brood is er genoeg, maar met de spelen is het minder, zeker als je het vergelijkt met wat wij hadden.
Er is wel kunst, sterker nog, er is heel veel kunst. Er zijn schilderijen, beelden, toneel met drama’s, tragedies en komedies, er is muziek, zang en dans, en zodra iemand iets maakt of bedenkt dat niemand begrijpt heet dat ook kunst. Maar er is nog veel meer, kunstgras bijvoorbeeld, net echt, maar of het ook mooi is ?..., kunstgebitten en kunstheupen.
Nu is er wel een probleem, het geld raakt op Wij kennen dat fenomeen al heel lang, in Rome destijds was het net zo. Op brood en spelen wil je natuurlijk niet bezuinigen moeten ze hier gedacht hebben, dan maar op kunst. En eigenlijk kan dat ook wel, de schilderijen kunnen best wat kleiner, de tragedies wat tragischer, de kleding van de danseressen kan ook wel wat minder, als je de regels wat aanpast kan zo’n veld met kunstgras een stuk kleiner en voor de kunstheupen en kunstgebitten zou je kunnen denken aan bijvoorbeeld kunstuitleen.
Wat betreft de beelden herinner je vast wel de Venus van Milo. Er was toen ook al geld tekort en wat de kunstenaar heeft gedaan is het weglaten van die onderdelen, die er niet zo toe deden.
Datzelfde concept is hier onlangs ook toegepast. Ze wilden hier, zo is me verteld, een beeld hebben van een of andere prins, maar ja , weinig geld. De kunstenaar heeft toen alles weggelaten wat niet terzake deed, en aldus de essentie overgehouden. Die essentie van zijne doorluchtigheid, onze moeders zouden zeggen de ‘fallus principes’ wordt nu opgericht in de tuin van een studentensociëteit, als lichtend voorbeeld voor al die ouwe xxxxxx [hier is een woord doorgeschrapt], die daar lid zijn.

Er moet me nog één ding van het hart, iets dat me helemaal niet bevalt. Dat is het klimaat hier. Dit is echt een land van mest en mist, van vuige koude regen.
Nu kunnen ze daar tegenwoordig wel wat aan doen, maar wat nou zo gek is, juist de zich progressief noemende fracties dit vreselijke klimaat willen houden zoals het nu is, zeg nou zelf Gaius, dat is toch conservatisme ten top.
Gelukkig hebben we in dit land nog een regering die daar anders over denkt.
Ze zijn met een fantastisch plan gekomen dat meerdere vliegen in één klap slaat. Het klimaat zal erdoor opwarmen, het is goed voor de werkgelegenheid en helpt tegen de overbevolking. Het is bovendien een kinderlijk eenvoudig plan: iedereen mag binnenkort op de grote wegen veel harder gaan rijden.
Dit is nou mooi voorbeeld van het maken van slimme verbindingen zoals dat tegenwoordig heet.

Stel je eens voor Gaius, dat klimaat van jou daar in Rome straks hier, in Wageningen. Een azuurblauwe zee, op de plek waar nu een sompige, dampige, overbemeste vallei ligt. Goudgele stranden, palmbomen, olijven, bougainvilles, oleanders. Ook de wilde dieren kunnen dan weer terug, olifanten, tijgers en leeuwen.
Wat dacht je van zo’n machtige trotse echte Hollandse leeuw met van die brede kaken, stevige klauwen en blonde manen. Dan is er zelfs weer emplooi voor het stadion hier. Misschien zijn de christenen tegen die tijd op of hooguit een beschermde soort maar dan hebben ze vast nog wel wat uitheemse gelovigen.
Je ziet het, als het een beetje meezit kan het net zo worden als vroeger bij ons thuis.
Maar ja, het zou zomaar kunnen, dat dat stelletje betweters hier in Wageningen het weer eens helemaal anders wil, het zijn rare lui die Wageningers.
Maar ook in dat geval zie ik nog wel een aardige toekomst voor deze stad. Natuurlijk niet zomaar zonder slag of stoot, niet zonder een daadkrachtig bestuur en een heldere visie, niet zonder offergaven van het volk. Het zal gaan zoals altijd, ofwel zoals onze moeders plachten te zeggen per aspera ad astra [ik vertaal dit even: - tenslotte is niet iedereen in deze zaal misdienaar geweest -, door de moeilijkheden naar de sterren], kortom er gloort hoop voor Wageningen.

Beste Gaius, acta est fabula, ik stop hier, want dat oude raadslid, die m’n brief aan het voorlezen is krijgt inmiddels, visioenen van een mooi, warm en zonnig land maar bovenal, vreselijke trek in een glas wijn.

Ik groet je met de meest hartelijke groeten, je oude krijgsmakker en amice,

Tertius

Post scriptum:
Overigens ben ik van mening dat Wageningen moet optrekken tegen die barbaren in het noorden ter bevrijding van Bennekom.